ดูมาแล้ว REVENANT – การเปรียบเปรยที่คมคาย แสบสันต์ ถึงความเลวร้ายในสังคมยุคใหม่ ผ่านตำนานพื้นบ้าน และเรื่องภูตผีปีศาจ

ภายใต้เรื่องราวที่ถูกเล่าเป็นงานสยองขวัญ สืบสวน สอบสวน ‘Revenant’ ซีรีส์โทรทัศน์ของสถานีเอสบีเอส (SBS) จากเกาหลีใต้ขนาด 12 ตอน ที่ชมกันได้ทางดิสนีย์พลัส ฮ็อตสตาร์ (Disney+ Hotstar) ในบ้านเรา ซึ่งว่าด้วยเรื่องการทรงเจ้า ความเชื่อในเรื่องภูตผีปีศาจ วิญญาณสิงสู่ ที่ 2 ตัวละครหลักคือ หญิงสาวที่อยู่กับแม่เลี้ยงเดี่ยว ต้องใช้ชีวิตแบบปากกัดตีนถีบ กับอาจารย์คติชนวิทยาที่รอบรู้เรื่องวัฒนธรรมของผู้คนที่สืบทอดต่อกันมา ไม่ว่าจะเป็นตำนานพื้นบ้าน, นิทาน หรือเรื่องเล่าต่าง ๆ, การละเล่น การแสดง อาหารการกิน ยาประจำถิ่น ประเพณี ความเชื่อ และพิธีกรรม ที่พัวพันกับสิ่งที่อยู่เหนือธรรมชาติ ที่ส่งต่อจากคนหนึ่งไปสู่อีกคนหนึ่งมายาวนาน

ยังคงสอดแทรกเรื่องราวที่เกิดขึ้นในโลกปัจจุบันของเกาหลี หรือในทุก ๆ ประเทศเข้ามาได้อย่างกลมกลืน ไม่ว่าจะเป็น เรื่องของชนชั้น (ที่ดูจะเป็นภาคบังคับของซีรีส์และภาพยนตร์จากประเทศนี้ไปแล้ว), ความแตกต่างระหว่างคน 2 รุ่น, ความเชื่อ, การทารุณกรรมเด็ก, เบื้องหลังของบริษัทใหญ่โต, การใช้ชีวิตของผู้คนยุคนี้ และปัญหาที่เติบโตอย่างรวดเร็ว ในหลายพื้นที่ของโลก โดยเฉพาะหลังการระบาดของโควิด-19 ที่คนจำนวนมากเจอกับภาวะย่ำแย่ทางเศรษฐกิจ “เงินกู้นอกระบบ” ตลอดจนนำเสนอเรื่องประเพณี วัฒนธรรมที่กำลังสูญหายหรือไร้ผู้สืบทอดให้คนในชาติได้รับรู้พร้อม ๆ กัน

กูซานยอง (Gu San-yeong) รับบทโดย คิมแทรี (Kim Tae-ri) คือหญิงสาวคนนั้น เธออยู่กับแม่ และทำงานหามรุ่งหามค่ำสารพัด เพื่อหาเงินมาใช้จ่ายในบ้าน ทั้งค่ากินค่าอยู่ รวมถึงต้องเตรียมสอบเข้ารับราชการ ที่จู่ ๆ วันหนึ่งก็ได้รู้จากแม่ว่า พ่อซึ่งเธอคิดว่าเสียชีวิตไปแล้ว ตามที่แม่บอกตั้งแต่ยังเป็นเด็กเพิ่งจากไป และการไปเคารพศพของพ่อก็ทำให้เธอได้รับการสืบทอดสิ่งบางอย่างที่ลี้ลับและเลวร้าย ซึ่งมีที่มาจากพิธีกรรมและความเชื่อโบราณโดยไม่รู้ตัว

ขณะที่อาจารย์คติชนวิทยา ยอมแฮซัง (Yeom Hae-sang เล่นโดยโอจองเซ (Oh Jung-se)) ก็ได้รับจดหมายจากกูกังโม (Gu Kang-mo, จินซอนกยู (Jin Seon-kyu) รับบท) อาจารย์คติชนวิทยาพ่อของกูซานยองให้ช่วยดูแลลูกสาว ที่ยิ่งไปกว่านั้นก็คือ ยอมแฮซังเป็นคนที่มองเห็นวิญญาณต่าง ๆ ส่วนความเป็นมาของชีวิตก็ไม่ใช่ธรรมดา เมื่อเป็นถึงทายาทบริษัทใหญ่ที่มีบทบาทสำคัญระดับประเทศ แล้วยังเคยเห็นแม่ตัวเองถูกผีร้ายฆ่าตายต่อหน้าต่อตา ทำให้เขาสัญญากับตัวเองว่าจะตามล่ามันเพื่อล้างแค้นให้แม่ให้ได้

เมื่อเกิดการตายอย่างลึกลับของคนที่เข้ามาเกี่ยวข้องกับกูซานยอง แม้ไม่เชื่อว่าเป็นการกระทำของปีศาจในตอนแรก หากต่อมาเธอก็ต้องยอมรับความจริงที่เกิดขึ้น และร่วมมือกับยอมแฮซังหาทางจัดการปีศาจร้ายที่สิงตัวเธอ รวมถึงสืบหาความเป็นมาของมัน ที่นำไปสู่เบื้องหลังขององค์กรใหญ่ ที่เจริญเติบโตรุ่งเรืองอย่างรวดเร็ว

ยังมี 2 ตำรวจต่างรุ่น ซอมุนชุน (Seo Mun-chun แสดงโดยคิมวอนแฮ (Kim Won-hae)) ตำรวจรุ่นเก๋าที่รู้จักยอมแฮซัง กับเจ้าหน้าที่หนุ่ม อีฮองเซ (Lee Hong-sae รับบโดย ฮองกยอง (Hong Kyung)) ซึ่งเป็นนักเรียนรุ่นพี่ของกูซานยองมาเกี่ยวข้องด้วย เมื่อพวกเขาเข้ามาทำคดีการเสียชีวิตที่เกิดขึ้น โดยไม่เชื่อว่าเป็นการกระทำของสิ่งที่อยู่เหนือธรรมชาติ ต่อให้หาเหตุผลทางวิทยาศาสตร์มาอธิบายไม่ได้ก็ตามที

ด้วยความยาวที่มีเพียง 12 ตอน ‘Revenant’ เป็นซีรีส์อีกเรื่องที่เดินเรื่องได้กระชับฉับไว ไม่ยืดยาด เวิ่นเว้อ การสร้างความหวาดหวั่น พรั่นพรึงทำได้ดี ในแบบที่ทำให้คนขวัญอ่อนอาจไม่อยากมองกระจกในยามค่ำคืน สภาวะของตัวละครที่ไม่รู้ว่า ทำอะไรลงไปเพราะเป็นการตัดสินใจด้วยตัวเอง หรือเพราะวิญญาณที่สิงสู่อยู่ในร่าง ก็ทำให้สถานการณ์ต่าง ๆ ไม่น่าไว้ใจ เหตุการณ์มีพลิกผัน หักมุมไปมา พาเรื่องยากคาดเดา แต่ละตอนมีความน่าตื่นเต้น มีเหตุการณ์ให้ลุ้นในตัว และมีเชื้อให้อยากติดตามเรื่องราว หรืออย่างน้อยเหตุการณ์ในตอนต่อไป ที่ทำงานอย่างได้ผล

หากเทียบกับ ‘Jirisan’ งานเรื่องก่อนของผู้เขียนบท คิมอึนฮี (Kim Eun-hee) ซึ่งเป็นการผสมผสานเรื่องราวเหนือธรรมชาติกับการสืบสวนสอบสวนคล้าย ๆ กัน แต่บรรยากาศและโทนแตกต่างจาก ‘Revenant’ อยู่มาก ถือว่าคิมฮึนฮีที่มีงานในเครดิตอย่าง ซีรีส์ ‘Kingdom’ ทั้ง 2 ฤดูฉาย รวมถึงตอนแยก และซีรีส์ฮิต ‘Signal’ กลับมาท็อปฟอร์ม แม้ยังมีรูรั่ว สถานการณ์แบบจับแพะชนแกะ ความบังเอิญ ตลอดจนความไม่สมเหตุสมผลของตัวละครและเหตุการณ์ ให้เห็นมากมาย แต่ก็กลบลบหายได้ด้วยการเล่าเรื่อง ที่นอกจากจะพาเหตุการณ์ไปข้างหน้า สร้างความอยากรู้อยากเห็น ยังอัดบรรยากาศหลอน ๆ ที่ทำให้จมอยู่กับความเป็นไปของเหตุการณ์และตัวละคร จนมองข้ามความบกพร่องที่เกิดขึ้นได้สำเร็จ

การปรับเปลี่ยนแนวทางของเรื่อง ที่เปลี่ยนจากงานสยองหนัก ๆ ในครึ่งแรก มาเป็นสืบสวน สอบสวน ที่จัดเต็มมากกว่าในครึ่งหลัง ก็เนียนสนิท ไม่กระโดกกระเดก เช่นที่ซีรีส์จากแดนกิมจิมอีกหลายเรื่องเป็น จนเหมือนเป็นลายเซ็นไปแล้วว่า ซีรีส์ประเทศนี้จะต้องมีทางของงานคนละเรื่องเดียวกัน

นอกจากเป็นความบันเทิงที่ทำหน้าที่ได้อย่างสมบูรณ์ ‘Revenant’ ยังบอกเล่าถึงสิ่งที่เป็นไปและเกิดขึ้น “จริง” ในสังคม ที่ไม่รู้สึกยัดเยียดในคราวเดียวกัน มีการเปรียบเทียบเปรียบเปรยที่คมคาย กลืนไปกับเรื่องราวและแนวทางของตัวเอง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเงินกู้นอกระบบ ที่มีบทบาทในสังคมเกาหลี (และอีกหลายประเทศทั่วโลก) มากขึ้น หลังภาวะโรคระบาด ที่ไม่ใช่แค่สร้างความเดือดร้อนให้กับคนกู้ ผู้ที่อยู่รอบข้างก็ต้องรับภาระหรือโดนผลกระทบด้วย และนำไปสู่ปัญหามากมายตามมา ไม่ใช่แค่เป็นปัญหาสังคมและเศรษฐกิจที่ร่วมสมัยเท่านั้น โดยตัวหนี้นอกระบบเองก็ไม่ผิดเพี้ยนการสืบทอด ส่งต่อความเลวร้ายจากปีศาจของคนรุ่นหนึ่งไปสู่อีกรุ่น ซึ่งตัวละครหลักของเรื่องเจอและต้องรับเอาไว้อย่างไม่รู้อิโหน่อิเหน่ แถมต้องมาตามแก้ตามเช็ดอย่างลำบากลำบนภายหลัง

ดูเหมือนว่า ทั้งเรื่องเงินกู้นอกระบบ ทั้งการสืบทอดอำนาจวิญญาณร้าย ท้ายที่สุดแล้วก็คือเรื่องเดียวกัน แม้ไม่ได้ถูกนำมาเป็นประเด็นสำคัญในช่วงหลัง ๆ แต่สิ่งที่เกิดขึ้น “จริง” ในโลกใบนี้ ก็ถูกนำเสนอและตอกย้ำถึงผลกระทบของมันที่มีต่อตัวละครอย่างจริงจังในตอนต้น และถือเป็นส่วนหนึ่งในจุดเริ่มต้นความเลวร้าย ซึ่งส่งผลกับตัวละครตามมา

ที่เจ็บแสบยิ่งกว่า ก็คือการพูดถึงเบื้องหลังการเติบโต รุ่งเรือง ขององค์กรใหญ่ที่มีบทบาททางเศรษฐกิจของประเทศ ที่เป็นไปได้ด้วยเพราะอำนาจของปีศาจ ของวิญญาณร้าย ราวกับกำลังบอกว่า บนเส้นทางขึ้นสู่อำนาจ หรือความสำเร็จของบริษัทเหล่านี้ (บางที) ก็เกิดขึ้นด้วยวิธีที่ไม่ถูกทำนองคลองธรรม จนตัวเองไม่ต่างไปจากปีศาจ ที่ท้ายที่สุดก็เกาะกินตัวจนแยกจากกันไม่ออก

เป็นการเสียดสีอย่างแสบสันต์ แรง รู้สึกได้ชัดเจน และไม่ได้ยัดเยียดจนรำคาญ เมื่อเป็นหนึ่งเดียวกับเรื่องราวของเรื่องอย่างที่เห็น ทำให้ ‘Revenant’ ไม่ได้มีแค่ความสนุกสนาน แต่ยังส่งสารบอกเล่าปัญหาสังคม ชีวิตผู้คน แดกดันความเป็นไปที่เกิดขึ้นในโลกนอกจอโทรทัศน์ ทั้งในอดีตและปัจจุบัน ในเวลาเดียวกัน โดยที่ไม่รู้สึกว่ากำลังถูกพร่ำสอนบางสิ่งบางอย่าง รวมถึงไม่ได้ขาดพร่องเรื่องของความบันเทิงไปเลยแม้แต่น้อย

กำกับ: อีจองริม, คิมแจฮอง เขียนบท: คิมอึนฮี วางแผนงาน: อีโอกกยู นักแสดง: คิมแทรี, โอจองเซ, ฮองกยอง

โดย นพปฎล พลศิลป์ คอลัมน์วิจารณ์-แนะนำ นิตยสารสีสัน นิตยสารสีสัน ปีที่ 34 ฉบับที่ 7 กันยายน 2566

ให้กำลังใจและสนับสนุนเราได้ที่บัญชีธนาคารกสิกรไทย หมายเลข 100-2-10283-4 แล้วแจ้งมาที่กล่องข้อความของเพจ sadaos หรือที่อีเมล shopsadaos@gmail.com เพื่อรับของขวัญแทนน้ำใจ

ติดตามอ่านเรื่องราว ข่าวสาร ชมตัวอย่าง ชมคลิป ชม MV อ่านวิจารณ์หนังและเพลง ได้ด้วยการกดไลค์เพจสะเด่าส์ ได้ที่นี่